قبل از بحث در باره مفاهیم کلی لینوکس گفتم شاید بد نباشه لینوکس رو با یکی دو تا سیستم عامل دیگر مقایسه کنیم، این جوری شاید بهتر بشه در مورد لینوکس قضاوت کرد!
متن زیر مقایسه بین لینوکس ،ویندوز 2000 و سیستم عامل Open Source دیگری به نام FreeBSD است که البته به نظر میاد نویسندش از طرفدارای سرسخت لینوکس باشه!
مقايسه اجمالي سيستم عاملهاي ويندوز 2000، لينوکس و FreeBSD :
قابلیت اطمینان
Windows 2000: تمام کاربران اين نرم افزار با صفحه آبی رنگ مرگ! در هنگام قفل کردن سيستم آشنا می باشند. قابليت اطمينان ضعيف يکی از عمده ترين معايب ويندوز است. برخي از اين ايرادات در ويندوز 2000 رفع گرديده اند. اما افزايش حجم کدها مشکلات بيشتری از نظر قابليت اطمينان را به وجود آورده است. ويندوز 2000 از منابع سيستمی زيادی استفاده مي کند و با توجه به معيوب شدن تدريجی حافظه و خراب شدن فايل های سيستمی، استفاده از سيستم برای بيش از چند ماه کار بسيار مشکلی است.
Linux: قابليت اطمينان Linux مشهور است، سرور ها غالبا برای سال ها فعال می مانند. اگرچه ورودی/خروجی ديسک در حالت پيش فرض ناهمگام می باشد که قابليت اطمينان کمتری برای عمليات مبتنی بر تعاملات دارد و ممکن است فايل سيستم را بعد از بروز اشکال در سيستم و يا قطع برق معيوب کند. اما در کل براي استفاده کنندگان Linux يک سيستم عامل قابل اطمينان محسوب می شود.
FreeBSD: FreeBSD بسيار قدرتمند است(سرور هاي فعال با دوره های عمر چند ساله دليل اين ادعا است). سيستم فايلی جديد Soft Updates ورودی و خروجی هاي ديسک را برای بهترين عملکرد بهينه مي کند و در عين حال قابليت اطمينان را براي کاربردهایی از قبيل پايگاه های داده که بر اساس تعاملات (Transactions) می باشند تضمين می کند.
کارایی
Windows 2000: ويندوز برای نرم افزارهای متداول و Desktop ها مناسب است اما قابليت تحمل بارهای سنگين شبکه را ندارد. تعداد محدودی از سازمان ها تلاش می کنند تا از آن به عنوان يک سرور اينترنت استفاده کنند. به عنوان مثال Barnesandnobel.Com که از ويندوز NT استفاده مي کند را مي توان با پيغامهای خطايی که سرور آنها معمولا توليد مي کند شناخت. حتي سايت Hotmail که متعلق به خود Microsoft (توليد کننده ويندوز) مي باشد مدتها از FreeBSD به عنوان سيستم عامل خود استفاده نمود.
Linux: Linux براي بسياری از کابران به خوبی کار می کند اما با اين وجود قابليت اجرايی تحت بار سنگين شبکه بهينه نيست. قابليت اجرايی شبکه تحت هسته لينوکس 2.3 پايين تر از ظرفيت FreeBSD با سخت افزار مشابه می باشد. با عرضه شدن هسته لينوکس 2.4 که يک حافظه مجازی جديد مشابه FreeBSD می باشد، وضعيت بهبود يافته است. از آنجاييکه هر دوی اين سيستم ها Open Source می باشند، صرفه اقتصادی بالايی دارند به همين دليل کارکرد Linux وFreeBSD به سرعت در حال همگرايی مي باشد.
FreeBSD: FreeBSD انتخاب برتر سيستم برای قابليت اجرايی بالای کاربردهای شبکه می باشد.FreeBSD از ساير سيستم هایی که روی سخت افزار يکسانی کار می کنند، بهتر و بيشتر کارایی دارد. يکی از بزرگترین و شلوغ ترين سرورهای اينترنتی به آدرس ftp://ftp.cdrom.com از FreeBSD براي خدمات رسانی به بيش از 1.2 تريليون بايت Download در روز استفاده می کند. بسياری از سرورها از FreeBSD به دليل توانایی آن در پشتيبانی از ترافيک سنگين شبکه با قابليت اطمينان و اجرای بالا به عنوان OS اصلی خود استفاده می کنند. 
امنیت
Windows 2000: Microsoft ادعا مي کند که محصولاتش ايمن است اما هيچ تضمينی در اين مورد ارائه نمی کند. نرم افزار های آنها قابل بازنگری و بررسی توسط بقيه نمی باشد و از آنجاییکه ویندوز Close source می باشد هیچ راهی برای کاربران به منظور تشخیص و تغییر هیچ یک از مخاطرات امنیتی که معمولا درباره سیستم های ویندوز منتشر می شوند وجود ندارد.
Linux: طبیعت Open source لینوکس به هرکس این اجازه رامی دهد که امنیت کد را مورد بررسی قرار داده و آن را تغییر دهد، اما واقعیت این است که پایگاه کد لینوکس توسط برنامه نویسانی بی تجربه و در مدت زمانی کم تعریف شده است. هیچ سیاست بازنگری رسمی برای کد وجود ندارد و به همین علت لینوکس هر سال در لیست پيشنهادات CERT برای Unix قرار دارد. این مسئله با این واقعیت همراه است که شرکت هایی چون Redhat به ارایه خدماتی که به ناامنی مشهور می باشند، گرایش دارند. با اين وجود لینوکس نیز از سیستم دیوار آتش قدرتمند و ابزارهای تشخیص نفوذ فراوانی پشتیبانی می کند.
FreeBSD: FreeBSD برای چندین سال تحت تست مداوم بوده است. تمامی اجزای سیستم مورد چک و بازبینی مجدد قرار گرفته اند تا اشکالات مرتبط با امنیت کشف شوند. از آنجاییکه کل سیستم Open source می باشد، امنیت سیستم توسط دیگران قابل بررسی بوده است و این بررسی نیز به طور کامل انجام شده است. نصب اولیه FreeBSD هنوز از پیشنهاد امنیتی CERT در سال 2000 تبعیت می کند. FreeBSD همچنین سطوح امنيتی را در سطح هسته (Kernel) سیستم عامل پیاده سازی می کند که بسیار قدرتمند تر از پیاده سازی در سطح اجرا می باشد. FreeBSD شامل یک سیستم دیوار امنیتی (Firewall) بسیار قدرتمند و ابزارهای متعددی برای جستجوی نفوذها می باشد.
سیستم فایلی
Windows 2000: فایل سیستم FAT و NTFS متعلق به Microsoft هردو برای بیش از 15 سال به دلیل عدم سازگاری با سیستم های فايلی PC-Based قدیمی تر دچار مشکل بوده اند. اين سیستم های فایلی برای باگ های زیاد و کاربردهای مخرب سرورهای امروزی طراحی نشده وحتی اعتقادی به طراحی شدن با سیستم عامل چند کاربره و یا شبکه ای نداشتند.
Linux: سیستم فایلیی که در لینوکس به کار می رود،کار خود را با یک روش الحاق سازی غیر همزمان خطرناک انجام می دهد که غالبا یک خرابی بزرگ در سیستم (crash)، سیستم را به طور دائمی تخریب می کند در حالی که در Solaris یا FreeBSD اشکال با میزان کمی از دست دادن اطلاعات تصحیح شده و سیستم قابل بازیابی می باشد.البته چندین نسخه جدید فایل سیستم برای لینوکس وجود دارد که قسمت های زیادی از این اشکالات را حل کرده اند.(مانند Ext3)
FreeBSD: FreeBSD از سیستم فایلی یونیکس (UFS) استفاده می کند که اندکی پیچیده تر از سیستم فایلی Ext2 لینوکس می باشد. این فایل سیستم (UFS) با گزینه Sofupdate، راهی بهتر برای اطمینان از بی نقص بودن و اطلاعات سیستم فایلی ارایه می دهد. این گزینه ورودی/خروجی همزمان را کاهش و ورودی/خروجی غیرهمزمان را افزایش می دهد. چرا که تغییرات برروی یک UFS بسته به ساختار سیستم فایلی و نه به صورت Sector basis (بخش گرا) هماهنگ می شود. این موضوع، هماهنگی همیشگی سیستم فایلی در فاصله دو به روز رسانی را تضمین می کند. سیستم فایلی FreeBSD همچنین نشانه هاي (Flags) فایلی که باعث محدودیت متجاوزان (شامل نفوذگرها یا کاربران ناخواسته يا ...) در تراکنشها می شود را پشتیباني می کند. تعداد زيادی از این نشانه ها وجود دارند که می توان آنها را به یک فایل اضافه نمود.به عنوان مثال نشانه "غیر قابل تغییر" که هیچ گونه اجازه تغییر یا حذفی در فایل یا دایرکتوری را اجازه نمی دهد.نشانه های متداول دیگر عبارتند از "فقط افزودنی"، "غیر قابل حذف" و "آرشیو". با تلفیق این امکانات با سطوح امنیتی سطح هسته (Kernel) یک سیستم غیر قابل نفوذ به دست می آید.
گردانندگان دستگاه جانبی
Windows 2000 :Microsoft ارتباط بسیار خوبی با تولید کنندگان درایور دارد.غالبا هنگام استفاده از یک درایور بین نسخه های مختلف ویندوز مشکلاتی پیش می آید اما به طور کلی کاربران Windows دسترسی بسیار عالی و سریع به درایور های دستگاه ها دارند.
Linux: جامعه لینوکس عمدا برای تشویق تولید کنندگان به تولید درایور های Open source انتشار درایور های باینری جدا را بر روی این سیستم عامل مشکل می کند.متاسفانه اکثر تهیه کنندگان علاقه ای به انتشار درایور خود به صورت Open source را ندارند و به همین خاطر برای کاربران لینوکس هرگونه استفاده از درایورهاي عرضه شده توسط تهیه کننده بسیار مشکل است.
FreeBSD: راه انداز(Bootloader) FreeBSD ، می تواند داریورهای باینری را در زمان راه اندازی بالا بیاورد. این به دیگر تولیدکنندگان درایور اجازه توزیع ماژولهای درایور باینری جدا که قابلیت بارگذاری روی سیستم شامل FreeBSD را دارند، را می دهد. براساس طبیعت متن باز FreeBSD ، ارتقاء درایور دستگاه برای سخت افزار جدید بسیار آسان است. اکثر تولید کنندگان فقط فایل های باینری سازگار با سیستم عامل ویندوز را منتشر می کنند. این بدان معنی است که از زمانیکه دستگاه به بازار می رسد تا زمانی که درایور آن رویFreeBSD در دسترس خواهد بود، ممکن است چند ماه طول بکشد.
نرم افزار های تجاری
Windows 2000: برای ویندوز نسبت به دیگر سیستم عاملها برنامه های کاربردی بسیار بیشتری در دسترس است. تقریبا تمامی برنامه های کامپیوترهای Desktop روی ویندوز و فقط روی ویندوز اجرا می شوند. اگر شما یک برنامه مهم دارید که تنها روی ویندوز اجرا می شود، هیچ راهی جز استفاده از ویندوز ندارید.
Linux: نرم افزارهای تجاری زيادی روی لینوکس موجود است که در حال زیادتر شدن نیز هست. متاسفانه لینوکس تنها فایلهای باینریی را می تواند اجرا کند که مخصوص خودش ساخته شده باشند و توانایی اجرای برنامه های دیگر سیستم عاملها را ندارد.
FreeBSD: تعداد نرم افزارهای تجاری روی FreeBSD به سرعت روبه گسترش است،اما هنوز بسیار پایین تر از آن چیزی است که در مورد ویندوز شاهد آن هستیم. علاوه بر نرم افزارهای موجود،FreeBSD قابلیت اجرای نرم افزارهای موجود روی لینوکس، SCOUnix و BSD/OS را نیز دارد.
نرم افزار های رایگان
Windows 2000: میزان نرم افزارهای رایگان ویندوز بسیار کمتر از آن چیزی است که برای Unix داریم. بسیاری از برنامه های کاربردی ویندوز به عنوان نرم افزار اشتراکی (shareware) بدون کد اصلی برنامه وجود دارند که به هیچ عنوان توسط کاربران قابل شخصی کردن(Customize) ، بهبود، توسعه و اصلاح نیستند.
Linux: تعداد بسیار زيادی از برنامه های رایگان برای لینوکس در دسترس می باشد. تمامی نرم افزارهای GNU روی FreeBSD و Linux قابل اجراست. برخی از برنامه های رایگان بسته به نوع آنها تغییراتی نسبت به نمونه های مشابه دارند چون لینوکس استاندارد مشخص پخش نرم افزاری ندارد.
FreeBSD: نرم افزارهای رایگان بسیار بسیار زيادی برای FreeBSD در دسترس می باشد. FreeBSD شامل هزاران بسته نرم افزاری و مجموعه پخش شده وسیعی می باشد که تمامی آنها همراه با کد اصلی برنامه (Source code) به طور کامل می باشند. بسیاری از مردم FreeBSD را در دسترس ترین و آسانترین کتابخانه قابل استفاده برای بسته های نرم افزاری رایگان می دانند. 
محیط تولید برنامه
Windows 2000: Windows ابزارهای توسعه کمی داشته و بسیاری از مجموعه ابزار بسیار قدرتمند آن باید به صورت جداگانه خریداری شود و به ندرت قابل سازگاری با دیگر ابزارها می باشند. با این وجود اکثر تولیدکنندگان محیط های توسعه و تولید نرم افزار محصولات خود را برای ویندوز به طور جداگانه و کامل عرضه می کنند.
Linux: لینوکس تمامی ابزارهای تولید FreeBSD را به همراه تفسیرکنندگان ها زبان برنامه نویسی متداولی و تمامی برنامه های GNU از قبیل C/C++ قدرتمند GNU، ویرایشگر Emacs و دیباگر GDB در بر می گیرد. متاسفانه به علت طبیعت بسیار خرد شده (Splinted) لینوکس، برنامه هایی که روی یک سیستم (مثلا Redhat 7.2) می سازید امکان کارکردن روی سیستم ديگری از لینوکس (مثلا Slack ware) را ندارند.
FreeBSD: FreeBSD مجموعه بزرگی از ابزارهای تولید و توسعه برنامه را در بر دارد. سیستم توسعه کاملی از C/C++ (شامل ویرایشگر، و ابزارهای توسعه یونیکس برایJava، HTTP، Perl، Python، Tel/TK، Awk، Sed و ...)را به طور رایگان دریافت می کنید که براساس FreeBSD نصب می شوند و تمامی اینها شامل کدهای امنيتی می باشند.
زیر ساخت محیط تولید نرم افزار
Windows 2000: نرم افزار ویندوز یک سیستم عامل Close source است که پاسخی به نیاز بازار بوده تا راه حل یک مسئله تکنیکی. تکنولوژیهای جدید در مقیاس زیاد به درون این سیستم عامل ریخته می شوند بدون اینکه طراحی آنها مناسب یا حتی کامل شده باشند. درباره زیرساخت توسعه نرم افزار چیز زيادی در دست نیست جز همان صفحه آبی رنگ مرگ! که پیام خودش را می دهد.
Linux: لینوکس یک هسته (Kernel) شبیه یونیکس است که باید با GNU ترکیب شود تا یک سیستم عامل کامل را بسازد. لینوکس هیچ سیستم کنترل نسخه ای را مورد استفاده قرار نمی دهد و به همین خاطر تمامی تصحیح خطاها (Bug-Fixes) و توسعه ها باید از طریق پست الکترونیکی و تماس با لیست پستی و در پایان با ارسال به فردی که مجاز به ارائه کد به برنامه اصلی می باشد، انجام پذیرد. بر اساس میزان زیادی کدی که نوشته می شود، امکان کنترل کیفیت تغییرات مربوط برای یک نفر وجود ندارد. به همین دلیل کد بسیار زیادی برای لینوکس وجود دارد که با عجله نوشته شده و هیچ وقت برای یک سیستم عملیاتی امن تر قابل قبول نمی باشد.
FreeBSD: FreeBSD یک سیستم عامل پیشرفته بر اساس یونیکس می باشد. کد منبع کل سیستم در یک پایگاه داده که تحت CVS اجرا می شود در دسترس می باشد. دسترسی به این پایگاه توسط یک گروه بزرگ(200 نفر) از برنامه نویسان خبره و ارشد نوشته شد و برای هماهنگی عرضه و پخش بازبینی گرديد. FreeBSD بیشتر برای یافتن جوابهای عالی در اهداف کلی طراحی گرديده تا برای تغییرات سریع به منظور اضافه کردن عملکردی جدید.
پشتیبانی
Windows 2000: اگرچه پشتیبانی برای windows 2000 وجود دارد، اما باید خود را برای یک انتظار یک ساعته آماده کنید در حالیکه تضمينی برای یافتن پاسخ وجود ندارد. به علت طبیعت کد بسته ویندوز هیچ پشتیبانی رایگان غیر رسمی برای آن وجود ندارد و باگها طبق زمانبندی و برنامه ریزی Microsoft تصحیح می شود نه طبق زمانبندی شما. از آنجاییکه ویندوز 2000 به طور متناوب به روزرسانی نمی شود، شما ممکن است سالها برای تصحیح باگ هایتان منتظر بمانید.
Linux: بسياري از سازمان ها، پشتیبانی های حرفه ای برای لینوکس ارائه می دهند. تمامی تامین کنندگان عمده Linux بسته به گستردگی کاری، سطحی از پشتیبانی را ارائه می دهند و بعضی خدمات را به طور کامل ارایه می دهند. تعداد بسیاری از محل های بحث و گفتگو برای لینوکس وجود دارند که سوالات شما را مجانی پاسخ می دهند. از گروههای خبری و آدرسهای پستی زيادی نیز به عنوان آخرین پایگاه برای بر طرف کردن مشکلاتتان استفاده کنید.
FreeBSD: موسسات متعددی از جمله BSDi پشتیبانی های گسترده ای از FreeBSD ارائه می دهند. علاوه بر پشتیبانی حرفه ای، ميزان بسیار زيادی از پشتيباني هاي غير رسمي از طريق گروههاي خبري Usenet و آدرسهاي پستي مانند Question@FreeBsd.org قابل دسترسي مي باشد. وقتي يک مشکل پيدا مي شود معمولا پاسخ دقيق آن ظرف چند ساعت پيدا مي شود. 
هزینه ها و قیمت های مالکیت
Windows 2000: قيمت نسخه سرور ويندوز 2000 تقريبا 700 دلار می باشد. برنامه های جانبی هزينه ای جداگانه و اضافه دارند. کاربران معمولا هزاران دلار براي برنامه هایی می پردازند که برروی لینوکس و FreeBSD به طور رايگان در دسترس می باشند. مستند سازی گران بوده و مستندات بسيار کمی به صورت جاری (Online) در دسترس می باشد. برای هر کامپيوتر در شبکه مجوزی جداگانه لازم است که به معنای تاخير در گسترش شبکه و صرف هزينه های اضافه است. هزینه ابتدايی آموزش برای کارهای مقدماتی سازمانی نسبت Unix کمتر است. همچنین به کار بيشتری برای ادامه کارآیی سیستم با هر میزان بار کاری نياز دارد.
Linux: لينوکس رايگان بوده و بسياری از شرکتها بسته های نرم افزاری تجاری خود را هزينه بسيار پايينی بر روی آن ارائه می دهند. برنامه ها و مستندات آنها با هزينه ای کم و يا رايگان در دسترس می باشد. هيچ گونه محدوديتی از نظر اجازه نامه وجود ندارد، بنابراين لينوکس می تواند روی هر تعداد سيستمی که شما می خواهيد بدون هرگونه هزينه اضافی نصب گردد. هزينه کل مالکيت لينوکس بسيار اندک است.
FreeBSD: FreeBSD را می توان به صورت مجانی از Internet گرفت يا می توان آن را به صورت يک مجموعه
4 CD به همراه چندين گيگا بايت نرم افزار کاربردی به ازای 40 دلار خريداری نمود که تمامی اسناد ضروری را نيز در بر می گيرد. پشتيبانی از FreeBSD به صورت مجانی و يا با قيمت بسيار اندک در دست می باشد. هيچ گونه گواهينامه و شماره سريالی برای کاربران لازم نيست به همين خاطر می توانيد به سرعت کامپيوتر های اضافه ای را به شبکه بيفزاييد. اينها همه با هزينه بسيار پايين مالکيت نرم افزار در دسترس می باشد.
